اتحاديه‌اى از قبيله‌هاى تركمان شيعى كه در آسياى صغير ( آناتولى ) سكونت داشتند ، گرديد و طايفه‌هاى استاجلو ، روملو ، شاملو ، تكلّو ، بهارلو ، شيخاوند و افشار را گرد هم آورد و آنان را به ارشاد خود خوانده ، مريد خويش ساخت . شيخ حيدر در سال 893 در نبردى كه با فرخ يسار حاكم شيروان و متحد سلطان يعقوب بايندرى كرد ، كشته شد و فرزندانش با همسر او به حبس افتادند . پس از رهايى آنان از حبس كه چهار سال به درازا كشيد ، از ميان فرزندان شيخ حيدر ، اسماعيل به گونه‌اى ناشناس خود را به گيلان رسانيد و نزد كاركيا والى گيلان و با تشويق وى به آموختن علم و ادب پرداخت . او وقتى به 14 سالگى رسيد با راهنمايى مريدان پدرش كه از اميران افشار و استاجلو و تكلّو و شاملو بودند ، به اردبيل كه زادگاه جدّ اعلايش بود روانه گرديد . اوضاع درهم ريخته و آشفتگيهاى ناشى از حمله‌هاى اقوام مغول و تاتار و جريحه‌دار شدن احساسات عمومى ملت ايران كه هرچند گاه دستخوش تعديهاى فرمانروايان ستمكار و تاراجگر شده بودند و نيز به علت زمينه‌اى كه از ديرباز بعد از پيروزى تازيان در دل ايرانيان براى پذيرش مذهب شيعى و هوادارى علويان وجود داشت ، اسماعيل 14 ساله را با تأييد و همراهى تيره‌هاى نامبرده كه مريدان شيعى مذهب او بودند ، برانگيخت تا قد برافرازد و با ادعاى اينكه از سوى امام غايب ، حضرت مهدى ( عج ) مأمور ترويج مذهب تشيع گرديده است ، به بنيانگذارى سلسله‌اى شيعه مذهب در ايران همت گمارد . او با اين ادعا و دارا بودن مقام ارشاد كه مريدانش فرمانهاى او را بىچون‌وچرا گردن مىنهادند با حكومتهاى محلى درآويخت . در سال 906 براى خونخواهى پدرش به شيروان حمله برد و پس از كشتن فرخ يسار ، شيروان را به تصرف خود درآورد . بعد به تسخير مرو و شكست دادن شيبك خان شيبانى پرداخت و در چندين پيكار ديگر بين سالهاى 908 تا 913 به تسخير برخى از شهرهاى بزرگ و كوچك ايران يكى پس از ديگرى توفيق يافت . شجاعت و دلاورى او در جنگ چالدران و مقابله با لشكريان مجهّز به توپ و تفنگ سلطان سليم پادشاه مقتدر عثمانى ، هرچند به شكست او انجاميد و تبريز به گونه‌اى ناپايدار به اشغال عثمانيان درآمد ، ولى ضرب شست سپاهيان ايران